Rò Rỉ Nước Phòng Máy Hồ Bơi: PVC, Mặt Bích, Phớt Bơm

Một vũng nước dưới máy bơm chưa đủ để kết luận phớt bơm đã hỏng. Nước có thể rò từ rắc-co phía trên rồi chảy dọc thân bơm, thấm qua mặt bích, xuất phát từ mối dán PVC hoặc thực sự đi ra từ khu vực phớt cơ khí giữa phần thủy lực và motor.

Vì vậy, khi phát hiện rò nước tại phòng máy hồ bơi, việc đầu tiên không phải là siết tất cả các khớp hay bôi thêm keo. Cần tìm điểm nước xuất hiện đầu tiên và xác định cơ chế làm kín của vị trí đó.

Rắc-co kín bằng O-ring được xử lý khác mối ren. Mặt bích phụ thuộc vào gioăng, alignment và lực ép bulông. Mối dán PVC là một joint solvent-weld. Phớt cơ khí lại nằm trong cụm bơm. Nhầm cơ chế thường khiến sửa không hết rò hoặc làm hỏng thêm fitting.

Trước khi tháo thiết bị, phải ngắt nguồn điện và đưa hệ về trạng thái an toàn. Tài liệu Pentair yêu cầu cắt điện trước khi servicing và cảnh báo bơm có thể chứa áp suất hoặc nước nóng trong một số tình huống vận hành bất thường. [1]

Rò nước phòng máy: tìm đúng điểm trước khi bắt đầu sửa

Nếu nước đang chảy rõ, dừng thiết bị và cách ly nguồn điện trước. Khi khu vực đã an toàn, lau khô bề mặt rồi kiểm tra từ trên xuống dưới thay vì nhìn vị trí giọt nước rơi xuống sàn.

Nước thường di chuyển theo ống, thân thiết bị hoặc chân đế trước khi nhỏ xuống. Một rắc-co ở phía trên có thể rò rất ít nhưng nước chạy dọc về gần motor, tạo cảm giác bơm đang hỏng.

Các vùng nên quan sát lần lượt gồm rắc-co đầu hút và đầu đẩy, van và fitting tháo được, mặt bích, mối dán PVC, thân bình lọc hoặc van đa cổng và cuối cùng là vùng giữa phần thủy lực của bơm với motor.

Nếu chưa chắc lượng nước mất thực sự đến từ phòng máy hay còn có leak ở khu vực khác, nên xác nhận trước bằng phân biệt bay hơi và rò rỉ hệ thống. Khi đã thấy điểm ướt xuất hiện rõ tại thiết bị hoặc tuyến ống trong phòng máy, mới chuyển sang xử lý joint cụ thể.

Các vị trí cần kiểm tra khi phát hiện rò rỉ nước trong phòng máy hồ bơi

Rắc-co hoặc khớp PVC rò nước: xác định O-ring hay ren trước

Không phải mọi ren nhìn thấy trên một khớp nối đều là vị trí làm kín nước.

Ở union kín bằng O-ring, đai ốc có nhiệm vụ ép và giữ hai phần đúng vị trí; khả năng kín nước phụ thuộc nhiều vào O-ring, rãnh gioăng và alignment. Hướng dẫn union PVC/CPVC của Spears, chẳng hạn, yêu cầu O-ring được đặt đều trong gland và assembly ban đầu chỉ siết bằng tay; hãng cũng cảnh báo không dùng cờ lê có răng để ép mạnh vào đai ốc. [2]

Khi rắc-co rò nước, nên kiểm tra O-ring có lệch, xoắn, chai, rách hoặc dính cặn hay không; hai mặt union có đang ép thẳng vào nhau hay đường ống đang kéo lệch joint; sau đó mới kiểm cách siết theo đúng fitting đang sử dụng.

Không nên mặc định quấn băng PTFE lên ren ngoài của đai ốc union nếu cơ chế kín thực sự nằm ở O-ring.

Mối nối ren của adaptor hoặc thiết bị lại là trường hợp khác. Khi đó phải xác định đúng loại ren và vật liệu làm kín được nhà sản xuất cho phép thay vì áp cách sửa của union sang fitting ren.

Mặt bích rò nước: kiểm gioăng và độ thẳng trước khi tăng lực siết

Mặt bích nhựa kín nước nhờ bề mặt flange, gasket và lực ép phân bố quanh chu vi. Vì vậy, nước rỉ ở một mép không tự động có nghĩa là cần siết mạnh hơn bulông ở đúng phía đó.

IPEX cảnh báo flange nhựa không được over-torque, hệ thống phải căn đúng alignment và không được dùng flange để kéo hai đoạn ống đang lệch vào nhau. Hãng cũng đưa torque theo từng kích thước và cấu hình cụ thể, nên không có một con số lực siết chung áp cho mọi mặt bích hồ bơi. [3]

Khi kiểm tra, cần nhìn xem nước rò đều quanh gasket hay chỉ tập trung một phía; hai mặt flange có song song hay không; đường ống có đang đẩy hoặc kéo lệch cụm flange; gioăng có lệch, chai, nứt hay không; và tải bulông có được phân bố tương đối đều.

Nếu alignment sai rõ, tăng lực siết một vài bulông có thể làm joint kín tạm thời nhưng tiếp tục tạo tải không đều lên chi tiết nhựa.

Kiểm tra gioăng và bulông mặt bích PVC khi phòng máy hồ bơi bị rò nước

Nước xuất hiện giữa thân bơm và motor: kiểm tra phớt cơ khí

Khi đã lau khô toàn bộ fitting phía trên mà nước thực sự xuất hiện từ vùng giữa phần thủy lực của bơm và motor, mechanical shaft seal là một trong những bộ phận cần kiểm tra.

Pentair mô tả shaft seal gồm phần quay và phần ceramic cố định, đồng thời cảnh báo các bề mặt seal được đánh bóng có thể rò nếu bị trầy xước hoặc hư hỏng. Hãng cũng nêu rõ việc chạy bơm khô có thể làm hỏng mechanical seal và khiến bơm bắt đầu rò nước. [1]

Điểm quan trọng là phải loại trừ nước chảy từ union, fitting hoặc nắp bơm phía trên xuống trước khi kết luận phớt hỏng.

Nếu nước đã tiếp cận motor hoặc khu vực điện, không nên tiếp tục chạy đi chạy lại chỉ để quan sát leak. Ngắt nguồn và xử lý nguyên nhân trước; Pentair cũng yêu cầu motor được bảo vệ khỏi nước phun và nước ngập. [1]

Việc tháo bơm và thay seal không nên mở sâu trong bài này. Khi điểm rò đã được xác định tại cụm shaft seal, phần cấu tạo, nguyên nhân hỏng và nguyên tắc thay thế nên chuyển sang phớt cơ khí Mechanical Seal: nguyên nhân rò rỉ và nguyên tắc thay thế.

Mối dán PVC bị rò: bôi thêm keo ngoài mép không tái tạo joint bên trong

Mối solvent-weld khác union và flange vì không có O-ring hoặc bulông để tháo ra chỉnh lại.

Oatey giải thích solvent cement làm mềm và fusion bề mặt ống với fitting; joint cần được chuẩn bị, lắp khi cement còn phù hợp và để cure đủ trước khi thử hoặc đưa vào vận hành. Cure time thay đổi theo kích thước ống, nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện ứng dụng. [4]

Vì vậy, nếu leak thực sự xuất phát từ bên trong socket của một mối dán lỗi, quét thêm một lớp cement thông thường quanh mép ngoài không tạo lại được quá trình fusion ban đầu.

Weld-On cho biết sau khi đánh giá nhiều joint failure, phần lớn các nỗ lực vá joint rò không hoạt động tốt; xét chi phí vật liệu và công sửa, trong nhiều trường hợp nên cắt bỏ joint lỗi và thay bằng vật liệu mới. Hãng có kỹ thuật repair bằng reactive adhesive cho một số tình huống, nhưng bản thân tài liệu cũng không coi đây là giải pháp bảo đảm chung. [5]

Nếu phải làm lại đoạn ống, quy trình chuẩn bị bề mặt, primer/cement, lắp joint và thời gian cure nên đối chiếu riêng trong kỹ thuật dán ống PVC hồ bơi thay vì vá theo cảm tính.

Sau khi làm lại solvent-weld, phải chờ đúng cure time của sản phẩm sử dụng trước khi pressurize. Không dùng compressed air hoặc gas để thử nhanh joint PVC; Oatey cảnh báo trực tiếp về cách thử này. [4]

Sau khi sửa rò, kiểm tra thế nào để biết đã xử lý đúng nguyên nhân?

Sau repair, “sàn đã khô” mới chỉ là một dấu hiệu.

Khi hệ trở lại điều kiện vận hành bình thường, kiểm chính vị trí vừa sửa trước: mép union có xuất hiện giọt mới không, gasket flange còn ướt ở một phía không, mối PVC vừa làm lại đã đủ cure chưa, hoặc vùng giữa wet end và motor còn xuất hiện nước hay không.

Sau đó nhìn các fitting xung quanh. Nếu tuyến ống đang bị căng, võng hoặc lệch, một joint mới vẫn có thể tiếp tục chịu tải cơ học dù vị trí rò ban đầu đã được làm kín.

Khi đã xác định chính xác O-ring, gasket, fitting hoặc linh kiện bơm cần thay, có thể chuyển sang phụ kiện và vật tư thay thế hồ bơi thay vì chọn vật tư chỉ dựa vào hình dạng bên ngoài.

Nếu phòng máy đã khô nhưng mực nước hồ vẫn giảm bất thường và chưa tìm được nguồn leak, cần quay lại bước khoanh vùng rộng hơn. Sau khi đã phân biệt được bay hơi với rò thật, trường hợp nghi đường ống ngầm hoặc kết cấu nên chuyển sang dò tìm rò rỉ hồ bơi không phá hủy.

Với những điểm rò cần tháo bơm, cắt đấu lại tuyến ống hoặc làm việc gần motor và điện, dịch vụ bảo trì và sửa chữa thiết bị hồ bơi là bước triển khai phù hợp khi người vận hành không có đủ điều kiện sửa an toàn.

Điểm cần nhớ khi xử lý rò nước tại phòng máy là xác định cơ chế làm kín trước khi sửa. Union kín bằng O-ring, flange dùng gasket và lực ép, solvent-weld phụ thuộc joint đã fusion đúng quy trình, còn leak ở vùng giữa phần thủy lực và motor có thể liên quan tới mechanical shaft seal. Một cách sửa duy nhất không phù hợp cho tất cả các vị trí này.