Thay Máy Thổi Khí Con Sò: Quy Trình Đối Chiếu Tem, Q–p Và Kích Thước Lắp

Một máy thổi khí con sò công suất 2,2 kW bị hỏng không có nghĩa chỉ cần mua máy mới cùng công suất 2,2 kW là có thể thay trực tiếp. Hai máy thổi khí có thể sử dụng motor cùng công suất nhưng khác lưu lượng, áp suất, nguồn điện hoặc vị trí cửa hút và cửa đẩy.

Khi thay máy thổi khí con sò, cần giải quyết ba vấn đề: máy mới có đáp ứng được lưu lượng và chênh áp của hệ thống không, thông số điện có phù hợp không, và kích thước lắp có tương thích với đường ống, chân đế hiện hữu hay không.

Nếu model cũ đã ngừng sản xuất hoặc cần thay bằng thương hiệu khác, việc đối chiếu càng quan trọng. Một máy được gọi là tương đương về công suất vẫn có thể không đáp ứng điểm làm việc thực tế của hệ thống.

Có nên thay ngay máy thổi khí đang sử dụng?

Trước khi tìm model mới, cần xác định tình trạng blower hiện hữu và nguyên nhân khiến hệ thống hoạt động không đạt yêu cầu.

Máy không chạy, cấp khí yếu, tăng nhiệt hoặc phát ra tiếng ồn bất thường có thể do hư hỏng bên trong. Tuy nhiên, những biểu hiện tương tự cũng có thể xuất hiện khi nguồn điện không ổn định, lọc đầu hút bị nghẹt, đường ống bị tắc hoặc thiết bị vận hành vượt giới hạn cho phép.

Nếu chưa xác định được nguyên nhân, thay một máy mới cùng công suất chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Nếu blower hỏng do nước hồi vào đường khí, lọc bị nghẹt hoặc hệ thống thường xuyên vận hành với đường khí bị cản trở quá mức, nguyên nhân này cần được xử lý trước khi đưa máy mới vào hoạt động.

Trường hợp chưa xác định được lỗi xuất phát từ máy hay hệ thống, chẩn đoán và bảo dưỡng máy thổi khí là bước cần thực hiện để tránh thay thiết bị khi nguyên nhân thực tế nằm ở đường ống, phụ kiện hoặc nguồn điện.

Đặc biệt, nếu hệ thống đã bổ sung đầu sục, kéo dài đường ống hoặc thay đổi thiết bị sử dụng khí, không nên mặc định giữ nguyên thông số của blower cũ.

Khi đó, mục tiêu không chỉ là tìm máy giống hệt mà là lựa chọn máy đáp ứng được nhu cầu vận hành hiện tại.

Đọc tem máy cũ và xác định dữ liệu cần giữ lại

Tem máy là điểm bắt đầu để nhận dạng thiết bị đang sử dụng. Tuy nhiên, thông tin trên tem motor và dữ liệu hiệu năng của blower có thể phục vụ những mục đích khác nhau.

Tem thường cung cấp mã nhận dạng và thông số điện. Trong khi đó, catalogue và đường đặc tính dùng để kiểm tra khả năng tạo lưu lượng, áp suất hoặc chân không của đúng model.

Các thông tin cần thu thập gồm:

Cần chụp rõ toàn bộ mã model, kể cả ký tự phía sau. Trên một số dòng máy, hậu tố có thể phân biệt cấu hình motor, điện nguồn hoặc phiên bản thiết bị.

Không nên tự bỏ bớt ký tự chỉ vì hai máy có ngoại hình gần giống nhau.

Nếu tem đã mờ hoặc mất, có thể kiểm tra hồ sơ mua hàng, bản vẽ lắp đặt, tài liệu bảo trì hoặc các dấu hiệu nhận dạng còn lại trên máy.

Tem máy thổi khí con sò và các thông số điện cần kiểm tra trước khi thay thế

Ngoài ảnh tem, nếu máy còn vận hành và việc đo kiểm có thể thực hiện an toàn, nên ghi lại áp suất cửa đẩy, mức chân không phía hút, lưu lượng khí, dòng điện và trạng thái các van.

Cần phân biệt số liệu đo thực tế với trị số cực đại được công bố trên catalogue.

Chẳng hạn, một blower có Qmax 150 m³/h không có nghĩa khi đang hoạt động nó thực sự cung cấp 150 m³/h vào đường ống.

Khi thông tin model khó nhận dạng, cách đọc tem máy thổi khí cũ để tìm model thay thế giúp phân biệt dữ liệu có thể lấy trực tiếp từ tem với những thông số cần kiểm tra thêm trong catalogue và đường đặc tính.

So sánh đường cong Q–p trước khi chọn blower thay thế

Đây là bước quan trọng để xác định máy mới có thực hiện được nhiệm vụ của thiết bị đang sử dụng hay không.

Đường đặc tính Q–p thể hiện quan hệ giữa lưu lượng khí và chênh áp của một model trong những điều kiện xác định.

Thông thường, khi chênh áp tăng, lưu lượng khí của blower có thể giảm theo đường đặc tính. Hai máy cùng công suất motor vẫn có thể có những đường cong khác nhau, đặc biệt khi khác cấu hình tầng cánh hoặc thiết kế buồng công tác.

Vì vậy, cần so sánh tại cùng một yêu cầu vận hành:

Q yêu cầu tại Δp yêu cầu

Đối với hệ thống thổi khí, phải sử dụng đường đặc tính chế độ áp suất dương. Nếu thiết bị đang phục vụ hút chân không, cần sử dụng đường đặc tính Vacuum tương ứng.

Đường cong 50 Hz cũng không được coi là đường cong 60 Hz. Khi thay máy, phải kiểm tra đúng tần số và điều kiện tham chiếu được nhà sản xuất công bố.

Nếu hệ thống tạo trở lực ở cả phía hút và phía đẩy, tổng chênh áp qua máy phải xét đến cả hai phía. Không thể chỉ nhìn áp suất tại cửa đẩy rồi bỏ qua mức chân không ở cửa hút.

Ví dụ đối chiếu hai máy thổi khí cùng công suất

Giả sử một hệ thống cần lưu lượng 90 m³/h tại chênh áp 180 mbar.

Có hai máy thay thế cùng công suất motor 2,2 kW, với dữ liệu giả định như sau:

Các số liệu trên chỉ minh họa phương pháp so sánh, không phải thông số thực tế của hai model thương mại.

Mặc dù có cùng công suất motor, máy A không đáp ứng đủ lưu lượng tại chênh áp yêu cầu.

Máy B đạt lưu lượng theo giả định nhưng chưa thể kết luận phù hợp hoàn toàn. Cần tiếp tục xác minh vùng vận hành cho phép, nguồn điện, nhiệt độ, chế độ hoạt động và điều kiện lắp đặt.

So sánh đường cong lưu lượng và chênh áp khi lựa chọn máy thổi khí con sò thay thế 

Khi đọc catalogue, cần phân biệt:

• Qmax: Lưu lượng cực đại trong điều kiện công bố, không phải lưu lượng máy luôn duy trì khi có tải.

• Chênh áp cực đại: Giới hạn áp suất hoặc chân không của máy trong điều kiện xác định, không có nghĩa máy đạt Qmax tại giới hạn đó.

• Điểm làm việc: Cặp lưu lượng và chênh áp hệ thống yêu cầu trong trạng thái vận hành đang xét.

Nếu máy cũ đã hỏng hoàn toàn và không thể đo điểm làm việc, cần xác định lại yêu cầu Q–p từ hồ sơ thiết kế, mạng đường ống và thiết bị sử dụng khí.

Trường hợp không có đường đặc tính máy cũ lẫn dữ liệu hệ thống, chưa thể kết luận hai blower tương đương chỉ bằng công suất hoặc ngoại hình.

Đối chiếu kích thước lắp, ren và nguồn điện

Sau khi máy mới đáp ứng yêu cầu Q–p, cần kiểm tra khả năng thay thế về cơ khí và điện.

Một blower có đặc tính phù hợp nhưng kích thước hoặc điện nguồn khác vẫn có thể được xem xét nếu công trình cho phép cải tạo. Tuy nhiên, đó không còn là phương án thay trực tiếp hoàn toàn.

Kết nối cửa hút và cửa đẩy

Cần đối chiếu kích thước danh nghĩa, kiểu ren, tiêu chuẩn ren, vị trí và hướng cửa khí.

Một số dòng máy thổi khí REXCHIP sử dụng các kích thước kết nối như G1¼, G2½ hoặc G4 tùy model. Tuy nhiên, thông số phải được xác nhận từ đúng bản vẽ của thiết bị.

Không nên tự quy đổi kích thước danh nghĩa của ren sang đường kính ngoài đường ống rồi kết luận kết nối tương thích.

Hai máy có cùng cỡ ren cũng chưa chắc có cùng cao độ hoặc hướng cửa hút, cửa đẩy. Nếu vị trí kết nối khác nhau, đường ống hiện hữu có thể phải điều chỉnh.

Việc sử dụng kép ren, bạc giảm ren hoặc chi tiết chuyển tiếp chỉ giải quyết một phần vấn đề lắp ghép; không tự chứng minh phụ kiện phù hợp về lưu lượng và trở lực.

Chân đế và kích thước thân máy

Cần kiểm tra chiều dài, chiều rộng, chiều cao, trọng lượng máy, khoảng cách tâm lỗ bắt bulông và không gian đặt thiết bị.

Với máy lắp trên bệ bê tông hoặc giá đỡ thép, sai khác vị trí lỗ chân đế có thể khiến máy không lắp vào vị trí cũ.

Ngoài kích thước thân, phải bảo đảm còn khoảng trống thông gió, tháo bộ lọc và tiếp cận những bộ phận cần bảo dưỡng.

Nguồn điện và điều khiển

Cần xác minh điện áp, số pha, tần số, dòng điện định mức và cấu hình motor.

Máy một pha và ba pha không thể coi là tương đương chỉ vì có cùng công suất kW. Với motor ba pha, cần kiểm tra cách đấu nối được phép theo tem, chiều quay và phương án bảo vệ.

Không được tự thay đổi đấu nối hoặc bổ sung biến tần chỉ để khắc phục sự khác biệt điện nguồn khi chưa xác định giới hạn hoạt động và yêu cầu bảo vệ của model.

Có thể tổng hợp điều kiện thay thế như sau:

Khi cửa khí, chân đế hoặc nguồn điện có sự khác biệt, kiểm tra điện nguồn, đầu nối và chân đế khi thay blower giúp xác định những hạng mục cần điều chỉnh trước khi quyết định cải tạo.

Kiểm tra gì trước khi quyết định thay và sau khi chạy thử?

Sau khi thu thập dữ liệu, phương án thay máy có thể được chia thành ba trường hợp.

Thay trực tiếp bằng model tương ứng

Thiết bị mới đã được xác nhận phù hợp với điểm làm việc, nguồn điện và kích thước lắp. Hệ thống không cần thay đổi đáng kể đường ống hoặc bệ máy.

Thay bằng model khác hãng

Có thể thực hiện khi đối chiếu được hiệu năng Q–p và các điều kiện điện, cơ khí, môi trường làm việc.

Không sử dụng riêng công suất motor hoặc kích thước cửa khí để xác định hai model tương đương.

Nếu lựa chọn REXCHIP để thay một blower từ thương hiệu khác, đối chiếu model và đường cong khi thay máy thổi khí khác hãng bằng REXCHIP cần dựa trên tài liệu kỹ thuật của cả hai thiết bị, thay vì ghép mã theo công suất.

Thay kết hợp cải tạo hệ thống

Khi máy mới đáp ứng yêu cầu khí nhưng khác vị trí cổng nối, chân đế hoặc điện nguồn, cần xác định rõ phạm vi cải tạo.

Nếu thay đổi đường kính, chiều dài hoặc cách bố trí đường khí, phải kiểm tra lại tổn thất áp suất và điểm làm việc của hệ thống.

Trước khi tháo máy cũ, cần cô lập nguồn điện, bảo đảm máy đã dừng hoàn toàn, giải phóng áp suất hoặc chân không còn tồn dư và xử lý nguy cơ nước chảy ngược nếu thiết bị kết nối với hệ thống nước.

Việc đấu nối điện, kiểm tra chiều quay và bảo vệ motor cần do nhân sự có chuyên môn thực hiện.

Sau khi lắp máy mới, quá trình chạy thử phải kiểm tra:

• Chiều quay và chiều dòng khí phù hợp yêu cầu thiết bị.

• Các mối nối đường khí không có rò rỉ bất thường.

• Lưu lượng và chênh áp đáp ứng điều kiện làm việc.

• Dòng điện, nhiệt độ và độ rung trong giới hạn cho phép.

• Bộ lọc, ống giảm thanh, van bảo vệ và phụ kiện hoạt động đúng chức năng.

Không thử khả năng chịu áp bằng cách bịt kín cửa hút hoặc cửa đẩy ngoài quy trình cho phép của nhà sản xuất.

Nếu hệ thống vẫn cấp khí yếu sau khi thay máy, cần đo kiểm để tìm nguyên nhân thay vì lập tức tăng công suất hoặc điều chỉnh van tùy ý.

Khi đã hoàn thành đối chiếu kỹ thuật, người đọc có thể tham khảo danh mục bơm sục khí con sò để xem các nhóm thiết bị phù hợp, sau đó kiểm tra đường đặc tính của từng model.

Với hệ thống hồ bơi hoặc Jacuzzi cần thay máy kèm xử lý đường khí, kiểm tra phụ kiện và sửa chữa các hạng mục liên quan, dịch vụ bảo trì và sửa chữa thiết bị bể bơi là một phương án hỗ trợ khi công trình cần khảo sát và triển khai thực tế.

Thay máy thổi khí con sò không đơn thuần là tìm thiết bị có cùng công suất motor. Tem máy giúp nhận dạng thiết bị, đường cong Q–p cho biết khả năng đáp ứng lưu lượng và chênh áp, còn bản vẽ kích thước cùng thông số điện quyết định máy có thể lắp thay trực tiếp hay cần cải tạo.

Chỉ khi những điều kiện này được đối chiếu và xác nhận, phương án thay thế mới có đủ cơ sở kỹ thuật để đưa vào vận hành.

Nguồn kỹ thuật tham khảo

• REXCHIP — Side Channel Blower Catalogue.

• Atlas Copco — DB Series Side Channel Blower Instruction Manual, Technical Data, Nameplate, Installation, Operation.

• Busch Vacuum Solutions — SAMOS Side Channel Blowers.

• Elmo Rietschle — G-BH1 Side Channel Blowers.