Ống Giảm Thanh Máy Thổi Khí Con Sò: Nên Lắp Ở Đầu Hút Hay Đầu Thổi?

Máy thổi khí con sò có thể phát ra tiếng hút rõ ở cửa lấy không khí, nhưng trong một số hệ thống, tiếng rít lại truyền mạnh theo đường ống phía đẩy. Vì vậy, lắp thêm ống giảm thanh không đơn giản là chọn phụ kiện đúng kích thước rồi nối vào đầu máy.

Ống giảm thanh máy thổi khí con sò (Silencer/Muffler) có thể được bố trí ở đầu hút, đầu thổi hoặc cả hai, tùy nguồn tiếng ồn, chức năng và cấu tạo phụ kiện. Vị trí phù hợp phải giúp hạn chế âm thanh truyền qua dòng khí mà không tạo thêm trở lực quá mức cho blower.

Cần phân biệt tiếng ồn do dòng khí với rung động hoặc âm thanh bất thường từ motor và các bộ phận cơ khí. Không phải trường hợp máy kêu to nào cũng giải quyết được bằng cách lắp thêm silencer.

Tiếng ồn đến từ đầu hút, đầu thổi hay chính máy?

Trong Side Channel Blower (máy thổi khí con sò), không khí đi vào cửa hút, nhận năng lượng từ bánh công tác rồi được đưa ra cửa đẩy. Tiếng ồn có thể truyền theo cả hai đường khí, ngoài tiếng phát ra từ motor và thân máy.

Ở phía hút, tiếng khí có thể phát ra trực tiếp tại cửa lấy không khí hoặc truyền ngược qua đường ống. Với blower lấy khí ngay trong phòng máy, đây là vị trí đáng kiểm tra nếu tiếng ồn lan rõ ra môi trường xung quanh.

Ở phía đẩy, tiếng ồn có thể truyền theo đường cấp khí hoặc phát ra mạnh tại điểm xả khí ra môi trường. Đặc biệt, trong hệ thống hút chân không, cửa đẩy thường là nơi không khí được xả ra sau khi đi qua blower.

Các dấu hiệu ban đầu giúp khoanh vùng nguồn tiếng ồn:

Bảng này chỉ hỗ trợ xác định hướng kiểm tra, không đủ để kết luận nguyên nhân hư hỏng.

Nếu âm thanh bất thường xuất hiện đột ngột, kèm rung mạnh hoặc tăng nhiệt, cần kiểm tra nguyên nhân trước khi bổ sung phụ kiện. Những hiện tượng này được phân tích sâu hơn trong máy thổi khí kêu to hoặc quá nhiệt: kiểm tra tải, thông gió và ổ bi.

Nên lắp ống giảm thanh ở đầu hút hay đầu thổi?

Không có một vị trí lắp phù hợp cho mọi máy. Cần xác định chế độ thổi/hút, nguồn tiếng ồn và kiểu silencer trước khi quyết định.

Trường hợp 1 — Máy cấp khí và lấy không khí từ môi trường

Khi blower lấy không khí trực tiếp từ phòng máy và tiếng hút là nguồn ồn chính, có thể xem xét bộ giảm thanh phù hợp ở phía hút.

Một số phụ kiện được thiết kế kết hợp lọc bụi và giảm thanh (Filter-Silencer). Nếu đầu hút đã có bộ lọc, cần kiểm tra chức năng của phụ kiện hiện tại trước khi lắp thêm silencer riêng.

Không nên tháo bộ lọc và thay bằng ống giảm thanh thông thường nếu phụ kiện mới không có khả năng lọc bụi tương ứng.

Trường hợp 2 — Tiếng ồn truyền theo tuyến cấp khí phía đẩy

Nếu tiếng ồn phát sinh hoặc truyền mạnh trong tuyến cấp khí, có thể xem xét silencer được thiết kế để lắp nối tiếp đường ống (inline silencer).

Loại phụ kiện này cần có cấu tạo cho phép khí đi qua để tiếp tục đến thiết bị sử dụng, đồng thời đáp ứng điều kiện lưu lượng, áp suất và nhiệt độ phía đẩy.

Phải phân biệt silencer inline với loại giảm thanh đầu cuối dùng tại cửa khí thông ra môi trường. Một phụ kiện có một đầu kết nối và một đầu thoát khí tự do không mặc nhiên thích hợp để chèn vào giữa hai đoạn ống kín.

Trường hợp 3 — Blower sử dụng để hút chân không

Trong hệ hút chân không, không khí đi từ hệ thống vào cửa hút của blower, sau đó thoát qua cửa đẩy.

Nếu tiếng ồn chính phát ra tại cửa xả, bộ giảm thanh phía đẩy là vị trí nên xem xét trước. Khi đường hút cũng gây tiếng ồn, có thể cần đánh giá thêm biện pháp giảm thanh tại phía hút, với điều kiện không làm mất chức năng lọc, giảm độ kín hoặc tăng trở lực ngoài giới hạn cho phép.

Bảng lựa chọn ban đầu:

Sơ đồ lắpí ống giảm thanh tiêu âm máy thổi khí con sò

Việc lắp giảm thanh ở cả hai phía có thể phù hợp với một số hệ thống, nhưng không phải cấu hình bắt buộc. Trước khi bổ sung phụ kiện, cần xác định chức năng và tổn thất áp suất của từng bộ phận hiện có.

Lắp giảm thanh ảnh hưởng thế nào đến lưu lượng và chênh áp?

Ống giảm thanh được thiết kế để hạn chế tiếng ồn truyền theo dòng khí, nhưng bản thân phụ kiện vẫn có tiết diện, đường đi của khí và cấu tạo bên trong.

Khi không khí đi qua silencer, một phần áp suất có thể bị tổn thất. Mức tổn thất phụ thuộc vào lưu lượng, kết cấu và kích thước thực tế của phụ kiện.

Nếu giảm thanh được lắp ở phía hút, trở lực tăng có thể làm áp suất cửa hút giảm sâu hơn. Nếu lắp ở phía đẩy, phụ kiện có thể làm tăng áp suất mà blower phải tạo ra để duy trì cùng lưu lượng.

Với Side Channel Blower, những thay đổi này ảnh hưởng đến chênh áp qua máy và có thể khiến điểm làm việc dịch chuyển trên đường đặc tính Q–p.

Vì vậy, một silencer có khả năng giảm tiếng ồn nhưng tạo trở lực lớn vẫn có thể khiến hệ thống cấp khí yếu hoặc vận hành ngoài điều kiện mong muốn.

Khi lựa chọn, cần kiểm tra:

Không nên chỉ dựa vào vật liệu inox, chiều dài thân hoặc đường kính đầu nối để kết luận hiệu quả tiêu âm.

Cũng không có cơ sở để mặc định một silencer bất kỳ sẽ giảm được 5 dB hay 10 dB. Mức giảm thực tế còn phụ thuộc phổ tần âm thanh, vị trí đo, điều kiện lắp và thiết kế của phụ kiện.

Nếu hệ thống đã có lọc đầu hút, van bảo vệ hoặc đường ống dài, cần xét tổng ảnh hưởng của tất cả thành phần trên tuyến khí. Phần cách chọn và bố trí phụ kiện máy thổi khí giúp đánh giá việc phối hợp lọc, giảm thanh và thiết bị bảo vệ mà không làm thay đổi điểm làm việc ngoài dự kiến.

Ống giảm thanh không phải van xả áp và không thay thế chức năng bảo vệ quá áp hoặc chống nước hồi trong hệ Jacuzzi.

Kiểm tra kiểu kết nối và hiệu quả sau khi lắp

Sau khi xác định đúng vị trí, cần kiểm tra silencer có được thiết kế cho cách lắp dự kiến hay không.

Tài liệu phụ kiện REXCHIP liệt kê các cỡ silencer danh nghĩa:

Danh sách kích thước này chưa xác định chuẩn ren, số lượng đầu nối hoặc khả năng sử dụng theo model blower.

Với từng phiên bản, cần xác minh đầu nối ren ngoài hay ren trong, kiểu làm kín, đầu còn lại là cửa thoát khí tự do hay kết nối đường ống, và phụ kiện có được phép sử dụng tại vị trí hút/đẩy dự kiến hay không.

Ống giảm thanh máy thổi khí REXCHIP và cấu tạo đầu kết nối

Cùng một cỡ inch danh nghĩa không đủ chứng minh phụ kiện lắp được với mọi máy. Nếu cần khớp nối hoặc adapter, phần kích thước ren, đầu nối và côn thu cho phụ kiện máy thổi khí phải được đối chiếu theo đúng thiết bị thực tế.

Đường ống hoặc thân silencer cũng không được tạo tải cơ học quá mức lên cửa hút, cửa đẩy của blower. Phụ kiện phải được cố định phù hợp và không cản trở việc kiểm tra, bảo trì.

Sau khi lắp, nên so sánh hệ thống ở điều kiện vận hành tương đương trước và sau:

• Tiếng ồn tại vị trí cần xử lý có giảm không?

• Lưu lượng và chênh áp có thay đổi đáng kể không?

• Silencer và các mối nối có chắc chắn, kín và đúng vị trí không?

• Nhiệt độ, dòng điện và độ rung của blower có nằm trong giới hạn cho phép không?

Khi cần đánh giá hiệu quả giảm tiếng ồn chính xác, nên đo tại cùng vị trí, tải vận hành và điều kiện môi trường tương đương. Không thể so sánh lúc máy chạy không tải với lúc máy chạy đầy đủ hệ thống rồi quy toàn bộ chênh lệch tiếng ồn cho silencer.

Nếu sau khi lắp máy cấp khí yếu hơn, nóng bất thường hoặc xuất hiện tiếng cơ khí lạ, cần dừng và kiểm tra an toàn trước khi vận hành trở lại.

Khi đã xác định đúng loại, vị trí và cấu hình kết nối, có thể tham khảo ống tiêu âm máy thổi khí để đối chiếu các lựa chọn phụ kiện trước khi xác nhận thông số từng phiên bản.

Tóm lại, nên xem xét giảm thanh ở phía hút nếu tiếng ồn chủ yếu phát ra tại cửa lấy khí, ở phía đẩy nếu tiếng ồn phát ra hoặc truyền theo đường xả, và ở cả hai phía khi thực sự cần thiết. Việc lựa chọn phải dựa vào nguồn tiếng ồn, loại silencer và ảnh hưởng đến điểm làm việc của blower, không mặc định một vị trí lắp cho mọi hệ thống.

Nguồn kỹ thuật tham khảo

1. REXCHIP — Side Channel Blower Catalogue, Accessories Display.

2. REXCHIP — Accessories, Silencer.

3. Solberg Manufacturing — Side Channel Blower Silencers SLCR/SLCRT.

4. Solberg Manufacturing — tài liệu về Inlet Filter-Silencer.